Dioxine is een verzamelnaam voor een groep van meer dan 75 gechloreerde organische stoffen, die oplosbaar zijn in vetten. Door deze eigenschap kunnen de stoffen in dieren en mensen accumuleren. Zeventien van de bestaande dioxines zijn toxisch, met als meest toxische vorm de beruchte stof TCDD (2,3,7,8 tetrachloordibenzodioxine).
De toxische werking van dioxine komt doordat het bindt aan celproteïnen. Ook kan het de celgroei verstoren. Hierdoor wordt de werking van cellen in verschillende delen van het menselijk lichaam beïnvloed.

Dioxine komt van nature voor doordat het vrijkomt bij vulkaanuitbarstingen en bosbranden. Dit zijn echter vrij lage concentraties vergeleken bij de menselijke productie ervan

Ook het verbranden van hout in een open haard of kachel, zorgt voor de vorming van dioxines.
Dioxine kan alleen ontstaan wanneer de vier basiscomponenten aanwezig zijn. Allereerst moeten koolstofzuurstofwaterstof en chloor met elkaar kunnen reageren.

Verder moeten metalen aanwezig zijn die de dioxinevorming bevorderen, zoals koper en cadmium..
Maar het dat kan gesteld worden dat de aanwezigheid van dioxines niet  rechtstreekse in relatie staat tot de chlorideconcentratie in de brandstof. Ervaring leert dat in zowat de meeste stoffen voldoende chloride aanwezig is om dioxinestructuren aan te maken in hoeveelheden van ng/Nm-3 . Het is dan ook niet relevant om een dioxineprobleem te herleiden tot het al dan niet aanwezig zijn van chloor in de brandstof. Wel is het zo dat er in huisvuil, behandeld hout, pallets, papier en karton  altijd chloor aanwezig in de vorm van keukenzout (NaCl)

Mensen krijgen dioxine meestal binnen via het voedsel, omdat het in vee accumuleert. Vis, vlees, eieren en zuivelproducten zijn de bekendste bronnen van dioxine en veroorzaken 90% van de blootstelling. De overige 10% krijgen mensen binnen door inademing. De Nederlandse overheid heeft een maximale concentratie dioxine in voedsel vastgesteld. Hierop worden controles uitgevoerd.
Kinderen kunnen worden blootgesteld aan dioxine, doordat het door de placenta heen kan dringen en door het drinken van moedermelk. In de industrie of bij toepassing van herbiciden kunnen mensen direct aan dioxine worden blootgesteld. Ook rokers krijgen meer dioxine binnen dan de gemiddelde mens.

Het duurt een hele lange tijd tot dioxines weer uit het lichaam worden uitgescheiden, omdat ze ophopen door te reageren met lichaamsvetten. Het kan soms wel 7 tot 11 jaar duren voordat dioxines het lichaam via de galblaas weer verlaten.

De opname van hoge concentraties dioxine veroorzaakt symptomen als chlooracné. Dit effect doet zich voor bij blootstelling aan een lagere dosis. Het is normaal gesproken binnen enkele maanden (en in het slechtste geval binnen enkele jaren) te genezen. Dioxine staat er verder om bekend het immuunsysteem te beschadigen en de vruchtbaarheid te verminderen.

TCDD, ofwel het ‘Seveso-dioxine’, is op de lange termijn humaan carcinogeen. Wanneer chronische blootstelling plaatsvindt, kan dat onder andere borst- en leverkanker veroorzaken.

De totale dioxine-emissies zijn gedaald in de periode 2000 – 2015. Hoewel de dioxine-emissies veroorzaakt door de huishoudens in 2015 lager liggen dan in 2000 is het relatief aandeel ervan in de totale emissie sterk gestegen. Dit komt door een toename van de emissies door de verwarming van onze gebouwen en emissiedalingen in de andere sectoren. Niet te onderschatten is ook de emissie door de verbranding in open vuren en tonnen. Deze omvatten in 2015 een vierde van de totale dioxine-emissies. In tonnen en aanverwante toestellen voor de verbranding van afval kunnen in de vuurhaard ‘koude spots’ en zuurstoftekorten optreden. Deze resulteren in een onvolledige verbranding, waardoor dioxines kunnen ontstaan. Dit gebeurt niet enkel bij verbranding van plastic, papier en dergelijke, maar evenzeer bij verbranding van op het eerste zicht onschadelijke stoffen als tuinafval.

Het aandeel van de emissies van de industriële sectoren in de totale emissies daalt. De ferro industrie levert de grootste bijdrage tot de industriële dioxine-emissies.

Onderstaande grafieken tonen het aandeel (%) van de verschillende sectoren in de PCDD/F-emissie in Vlaanderen voor de jaren 2000 en 2015.

Share This